80ko hamarkada Teknologia berrien eztanda
2000/11/01 Kortabarria Olabarria, Beñardo
Denboran atzera 20 urte baino ez dira egin behar, baina hala ere gertuagokoak eta oroitzepenean nahasiagoak dirudite 80ko hamarkadako gertaerek aurreko hamarkadetakoek baino. Norberak bizi izan dituen seinale, eskolan-eta ikasitakoak ez baitira hain erraz ahazten. Lehen transbordadorearen hegaldiak, ordenagailu pertsonalen iraultza, hiesaren berriak, bihotz artifizialak... atzo izan zirelakoan eta dagoeneko 20 urte igaro dira!
Gogoratzen al duzu lehen ordenagailu pertsonala? Lehen PC-a? Pertsonalak izan arren, lehen belaunaldiko ordenagailuak oraingoak baino askoz handiagoak ziren, motelagoak, erabiltzeko zailagoak... baina lehen unetik sekulako aurrerapena izan ziren, lana egiteko modua asko erraztu baitzuten. Gailua merkea zenez, enpresetan sekulako arrakasta izan zuen, batez ere diru-kontuak egiteko eta administrazioari dagozkion lanak egiteko. Lehena IBMk merkaturatu zuen.
Ordenagailuak izan zuen arrakasta ikusi eta gero, 1983. urtean IBMk berak modelo berria atera zuen, azkarragoa eta aukera gehiagorekin. IBM etxea ez zen, hala ere, ordenagailu pertsonalek izan zezaketen aukerez ohartu zen bakarra, eta urte hartan beste hainbat enpresa ordenagailuak egiten hasi zen. PC ordenagailuak bezala, Macintosh ordenagailuak ere atera ziren merkatura, lehenak 1984. urtean. TCP/IP lengoaia -Internet-eko lengoaia- ere, hamarkada horretan garatu zen. Hamarkadaren bukaeran, berriz, Tim Berners-Leek www-a garatu zuen. Jakina, orduan ez zen oso garbi antzematen gerora zein garrantzia izan zezakeen.
Espazioko esplorazioak duen garrantzia zenbatekoa den jakitea zaila den arren, 80ko hamarkadan hainbat berrikuntza gertatu zen, transbordadoreak esaterako. Lehena NASAk bidalitako Columbia izan zen, 1981. urtean; geroago, ordea, berriak egin zituzten, Challenger eta Discovery. Espaziora joan eta Lurrera itzuli ondoren, berriro erabil zitezkeen lehen espazio-ontziak izan ziren. Transbordadoreen historian, hala ere, gertaera beltza ere izan zen. 1986ko urtarrilaren 28an abiatu eta gutxira, Challenger transbordadoreak eztanda egin zuen airean; han zeuden zazpi pertsonak hil egin ziren.
Orain arteko espazioko estaziorik ikusgarriena, sobietarren Mir ospetsua, 80ko hamarkadako lorpena da. Izan ere, 1986. urtean jarri zen orbitan. Teorian dagoeneko Lurrean behar zuen, baina orbitan jarraitzen du. Lorpenen artean, ikusgarriren bat edo beste ere, izan zen; adibidez, 1984. urtean NASAko astronautek orbitan zegoen satelite bat konpondu zuten. Orbitan horrelako lanak egiten ziren lehen aldia izan zen. Lanerako, kanadarrek transbordadoreentzat egin zuten errobot-besoa erabili zuten. Gainera, Bruce McCandless astronauta espazioan inongo loturarik gabe hegan jarri zen lehen gizakia izan zen.